Για τη ΔΕΗ (ξανά) *

Πριν 10 ημέρες ανέβασα μια Αντιλογία με τίτλο "Γιατί θα ακριβύνει το ρεύμα" σχολιάζοντας 6 λόγους ανατίμησης που αναφέρει δημοσίευμα της Καθημερινής. 
Πάνω στο θέμα, ζήτησα την άποψη του φίλου Άγι Παπαδόπουλου, Καθηγητή στον Ενεργειακό Τομέα του Τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών ΑΠΘ.
Να τι είχε τη καλοσύνη να μου απαντήσει:


Αγαπητέ Θάνο,

σε σχέση με τα όσα επισημαίνεις με αφορμή το δημοσίευμα της Καθημερινής (19.12.12) για τους λόγους που οδηγούν σε κατακόρυφη αύξηση των τιμολογίων ρεύματος θα ήθελα να επισημάνω τα εξής:

Πράσσειν άλογα με ηλεκτρισμό

[γράμμα στη Καθημερινή, 28.8.10]

Μένω έκπληκτος διαβάζοντας στο σημερινό φύλλο της Καθημερινής την είδηση για «Αυξήσεις στα τιμολόγια ρεύματος έως 50% για μικροκαταναλωτές» και «Μείωση της τάξης του 15% για τις μεγάλες καταναλώσεις και τους εμπόρους», που «θα εισηγηθεί η PAE στο YΠEKA». Μια τέτοια τιμολογιακή πολιτική είναι αντίστροφη της τωρινής, όπου όσο πιο πολύ ρεύμα καταναλώνεις τόσο πιο ακριβά το πληρώνεις, επιδιώκοντας τον περιορισμό της σπατάλης ηλεκτρισμού -με ό,τι περιβαλλοντικά οφέλη συνεπάγεται αυτό.

Υποτίθεται ότι η εξοικονόμηση ενέργειας –ειδικά ηλεκτρικής- είναι πρωταρχικός στόχος όσων ενδιαφέρονται για την προστασία του περιβάλλοντος, υπουργείων και μη. Για τον λόγο αυτό, έχουμε πολυάριθμες εκστρατείες, νόμους, κίνητρα, και πολλά άλλα μέτρα που –με όρους αγοράς- ενθαρρύνουν τη σύνεση και αποθαρρύνουν τη σπατάλη. Αδυνατώ να καταλάβω πώς θα συνδυάζονται όλα αυτά με τη διευκόλυνση αντί για τη ‘τιμωρία’ των μεγάλων καταναλώσεων, κάτι που αναπόφευκτα θα μεγαλώσει τη ζήτηση ρεύματος και την ανάγκη νέων ηλεκτροσταθμών. Και βρίσκω παράλογο να καίμε περισσότερο λιγνίτη και να εγκαθιστούμε περισσότερες ανεμογεννήτριες π.χ. για να φωτίζουμε τις βιτρίνες στους φωταγωγημένους έρημους δρόμους τη νύχτα, ή για να κλιματίζουμε χλιδάτα γυάλινα μεγαθήρια. Ο παραλογισμός γίνεται ακόμη πιο εμφανής αν αναλογιστούμε ότι τα μειωμένα έσοδα από τις εκπτώσεις τιμών σε τέτοιες ανόητες σπατάλες θα αντισταθμίζονται από την επιβάρυνση των μικρών καταναλωτών.

Στην εποχή της κατάχρησης των ευφημισμών και του Οργουελιανού ‘Doublespeak’, μήπως τελικά το ΥΠΕΚΑ επιδιώκει την προώθηση της ‘Κλιματικής Αλλαγής’ του τίτλου του αντί τον περιορισμό της;
.

Φόρος στα αυτοκίνητα ή στη χρήση τους;

[γράμμα προς Καθημερινή]

Σχετικά με τα νέα μέτρα για απόσυρση, φορολόγηση των ΙΧ βάσει παλαιότητας κ.λπ., επιτρέψτε μου να επισημάνω ένα παράλογο στοιχείο: αυτό που ρυπαίνει την ατμόσφαιρα και προκαλεί συμφόρηση στους δρόμους δεν είναι το κάθε αυτοκίνητο! Είναι το αυτοκίνητο που κυκλοφορεί.

Το μόνο λογικό λοιπόν θα ήταν να φορολογηθεί η πηγή του κακού, που είναι αποκλειστικά η χρήση καυσίμων: όσο πιο πολλή βενζίνη καίει κάποιος τόσο πιο πολύ ρυπαίνει, ανεξάρτητα από κυβισμούς και παλαιότητες.

Γι' αυτό ένας 'πράσινος φόρος' στη λιανική τιμή των καυσίμων θα έριχνε το βάρος εκεί ακριβώς που πρέπει, απλά και δίκαια.

Μάλιστα αυτός ο φόρος θα μπορούσε να διαφέρει από αστικές σε αγροτικές περιοχές, καλύπτοντας έτσι και το θέμα της κυκλοφοριακής συμφόρησης: άλλα προβλήματα προκαλεί ένα Hummer στον Λυκαβηττό και άλλα στα Τζουμέρκα...

Πράσινα χάπια ή δίαιτα;

[επιστολή προς το Ενημερωτικό Δελτίο του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας -δημοσιεύτηκε στο τεύχος 2526 με τίτλο "Ας μην πλανώμεθα"]

Διάβασα με δυσφορία στις Επιστολές του ΕΔ 2523 την -προσβλητική όσο και αβάσιμη- επίθεση του κ. Σ. Λουμάκη κατά του κ. Σ. Γαλιγάλη. Αφορμή αυτής της ξέφρενης επίθεσης ήταν η αμφισβήτηση που εξέφρασε ο κ. Γαλιγάλης στο ΕΔ 2519 για το κατά πόσο οι ΑΠΕ μπορούν μακροπρόθεσμα να λύσουν το πρόβλημα της αύξουσας ζήτησης ενέργειας σε συνδυασμό με τα περιβαλλοντικά δεδομένα του πλανήτη.
Χωρίς να θέλω να κάνω τον δικηγόρο του κ. Γαλιγάλη (τον οποίο γνωρίζω μόνο από το κείμενό του στο ΕΔ), αλλά για να υπογραμμίσω μια διαδεδομένη πλάνη –που προφανώς υιοθετεί και ο κ. Λουμάκης- θέλω να επισημάνω το εξής:
Η ζήτηση ηλεκτρισμού στη χώρα μας αυξάνεται μεταπολεμικά με ρυθμό ~4% ετησίως (βλέπε στατιστικά στοιχεία ΔΕΗ). Ταυτόχρονα αυξάνεται και το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν, αλλά και η κατανάλωση ενέργειας ανά μονάδα ΑΕΠ (βλέπε στοιχεία Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας / Eurostat). Τέτοιες αυξητικές τάσεις –στη ζήτηση ενέργειας όπως και σε άλλους ‘αναπτυξιακούς’ δείκτες- θα συνεχίζονται μέχρις ότου συνειδητοποιήσουμε την ανέφικτη ουτοπία της αέναης καταναλωτικής ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει ότι, αν ακούσουμε τον κ. Λουμάκη και περιφρονήσουμε ως «ανέκδοτο» τις απόψεις σαν αυτές του κ. Γαλιγάλη, μετά από 17 χρόνια θα χρειαζόμαστε διπλάσια παραγωγή ηλεκτρισμού από σήμερα, μετά από 34 χρόνια τετραπλάσια, και πάει λέγοντας –μέχρι να μας πει η φύση ‘στοπ’.
Σίγουρα η μετάβαση από τον λιγνίτη και το πετρέλαιο στις ανεμογεννήτριες και τα φωτοβολταϊκά είναι εντελώς επιβεβλημένη. Ωστόσο δεν νομίζω ότι θα πρέπει να αδιαφορήσουμε για τη διαφαινόμενη προοπτική να ζούμε ανάμεσα σε ηλεκτρικούς σταθμούς μετά από λίγες δεκαετίες. Και δεν νομίζω ότι έχει πρωτεύουσα σημασία το αν αυτοί οι σταθμοί θα βασίζονται στις ΑΠΕ ή όχι.
Παρά τον κίνδυνο να κατηγορήσει κι εμένα ο κ. Λουμάκης για «αριστερά ανακλαστικά σε οτιδήποτε προτείνουν οι Αμερικανοί» με «μολυσμένο» «αρνητισμό» που «προσβάλλει τη νοημοσύνη των μηχανικών», τολμώ να αντιταχθώ όχι μόνο στο αυτο-προσβλητικό ύφος του αλλά και στην άποψή του ότι μπορούμε να καταπολεμήσουμε την αναπτυξιακή ‘παχυσαρκία’ μόνο με ‘πράσινα’ χάπια –ή και ‘πυρηνικά’- χωρίς απολύτως καμία ‘δίαιτα’ στη μυωπική απληστία μας.

Δώστε και σώστε (το πετρέλαιο)

Το πετρέλαιο πετά. Μαζί του και άλλες πηγές ενέργειας που βασίζονται σε καύση. Οι τιμές της ΔΕΗ ακολουθούν, πράγμα αναπόφευκτο αφού το μεγαλύτερο μέρος ηλεκτρισμού στη χώρα μας παράγεται μέσα σε σύννεφα καυσαερίων -και κάτω από στοίβες Ευρωπαϊκών προστίμων για τους υπερβολικούς ρύπους.

Οι ανεμογεννήτριες θα μπορούσαν να μειώσουν τις συνέπειες που επιφέρουν τα παιχνίδια της πετρελαϊκής Μαφίας, όμως είναι πολύ λίγες δυστυχώς. Στα χαρτιά βέβαια είναι πολύ περισσότερες, αλλά η νομογεννήτρια και νομοταγής γραφειοκρατία μας –προς μεγάλη ικανοποίηση των ανιδιοτελών φίλων των ορυκτών καυσίμων- φρόντισε ώστε οι σχετικές προτάσεις να σιτεύουν για καιρό σε ποικίλα συρτάρια αντί να ‘μας χαλούν την αισθητική’ στις βουνοκορφές.

Στο μεταξύ, μέχρι να ωριμάσουν οι αιτήσεις, προωθούμε τους ιδιωτικούς ηλεκτροσταθμούς λιθάνθρακα, φυσικού αερίου, ή και πυρηνικής ενέργειας (αν πετύχει η ξαναζεσταμένη καμπάνια), λύσεις που όλες συνεπάγονται προμηθευτές, προστάτες και μεσάζοντες. Επιπλέον, υποχρεώνουμε κάθε νέα οικοδομή να συνδέεται με το κοντινό δίκτυο της ΔΕΦΩΣ (χωρίς όμως να διευκολύνουμε ανάλογα τους ηλιακούς θερμοσίφωνες), και κάνουμε πρακτικά αδύνατη την αιολική ή ηλιακή παραγωγή ηλεκτρισμού σε κλίμακα κτιρίου. Κατά τα άλλα μιλάμε για ‘εξοικονόμηση φυσικών πόρων’, ‘προστασία του περιβάλλοντος’, και ‘μέριμνα για τον καταναλωτή’, εκθειάζοντας δήθεν τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Μέσα σε όλο αυτό το θεατρικό σκηνικό, προκύπτει το ερώτημα: Αν η ΔΕΗ, που υπερηφανεύεται ότι εγκατέστησε το πρώτο αιολικό πάρκο της Ευρώπης στη Κύθνο το 1982, είχε ειλικρινά προωθήσει τις ΑΠΕ από τότε, οι επιπτώσεις του πετρελαίου στα σημερινά τιμολόγιά της θα ήσαν οι ίδιες;

Η καραμέλα ότι "οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι ακριβές" και μαζί ότι "η μεγάλη κλίμακα παραγωγής ρίχνει το κόστος της κιλοβατώρας" (παρά τις μεγάλες απώλειες μεταφοράς), δεν μας εξηγεί τι κάνουμε όταν το θαυματουργό πετρέλαιο ανεβαίνει στον Όλυμπο, παρασέρνοντας και τα άλλα ορυκτά ξαδέλφια του. Το αντίπαλο 'σόι', το ανανεώσιμο, δεν μπορεί να 'ορειβατήσει' μαζί τους, γιατί απλούστατα δεν έχει κόστος πρώτης ύλης (ούτε και μεσιτικά).

Ξανά λοιπόν ένα ρητορικό ερώτημα: Ποιός πληρώνει την ολιγωρία της ΔΕΗ επί 25 χρόνια (!) να προωθήσει τις δωρεάν (και άκαπνες) ΑΠΕ;

Πυρηνολογίες

Στο πάντα επίκαιρο θέμα της ενέργειας εμφανίζεται πρόσφατα μια ενορχηστρωμένη αναμάσηση των δήθεν πλεονεκτημάτων της πυρηνικής ενέργειας: «φθηνή», «άφθονη», «ακίνδυνη», ακόμη και «πράσινη»!!! Είναι έτσι άραγε;

- Οι όποιοι οικονομικοί υπολογισμοί -θα έπρεπε να- βασίζονται και στο κόστος καυσίμου σε όλη τη διάρκεια ζωής του εργοστασίου. Αν ο κόσμος γεμίσει πυρηνικά εργοστάσια είναι φυσικό να ανέβει κατακόρυφα η τιμή του ουρανίου/πλουτωνίου. Αυτό ακριβώς συμβαίνει με το πετρέλαιο -όπως και με το φυσικό αέριο που ακολουθεί τα κερδοσκοπικά ή μη παιχνίδια ανεξάρτητα από τη παραγωγή του. Παράλληλα, τα πολλαπλάσια πυρηνικά απόβλητα εκατοντάδων εργοστασίων θα αυξήσουν βέβαια το διεθνές πρόβλημα και το κόστος της διάθεσης τους. Μπορούμε λοιπόν να περιμένουμε ότι η πυρηνική ενέργεια θα παραμείνει και μακροπρόθεσμα «φθηνή» (αν υποθέσουμε ότι είναι σήμερα);

- Ο χαρακτηρισμός της πυρηνικής ενέργειας ως «πράσινης» επειδή δεν εκπέμπει αέρια του θερμοκηπίου είναι ένα ανόητο διαφημιστικό εύρημα. Μήπως το Τσερνόμπιλ ήταν ένα ‘πράσινο’ συμβάν; Εδώ θα πρέπει να γίνει επιτέλους γνωστό ότι το ασφαλιστικό κόστος των πυρηνικών εργοστασίων για ατύχημα κ.λπ. δεν το αναλαμβάνουν οι εταιρείες αλλά το δημόσιο. Χωρίς αυτό τον διακανονισμό, καμιά εταιρεία δεν θα αναλάμβανε πυρηνικό εργοστάσιο, ούτε το ρεύμα τους θα ήταν φθηνό…

- Στο θέμα των καυσίμων, είναι γεγονός ότι για πετρέλαιο, λιθάνθρακα, φυσικό αέριο, ή ουράνιο είμαστε και θα παραμείνουμε στο έλεος διαφόρων προμηθευτών, κερδοσκόπων και μιζαδόρων. Το ίδιο ισχύει και για τη περίπλοκη διάθεση των ‘πράσινων’ πυρηνικών αποβλήτων, η οποία δεν λύνεται απλά με μια καμινάδα όπως στους θερμοηλεκτρικούς σταθμούς. Αντίθετα, το μελτέμι και ο Ήλιος είναι δωρεάν, χωρίς μεσάζοντες ή ελεγκτές της πορείας τους από στεριά ή θάλασσα –και φυσικά δεν έχουν ανεπιθύμητα κατάλοιπα.

- Η κατασκευή & λειτουργία πυρηνικών εργοστασίων είναι άκρως εξειδικευμένη δουλειά, με λιγοστές εταιρείες στον διεθνή χώρο και καμία Ελληνική. Αν ο Σαρκοζί, ο Πούτιν, ή κάποιος άλλος μας ‘πείσει’ να αγοράσουμε πυρηνική τεχνολογία από τη χώρα του, τι συνέπειες θα έχει αυτό στην ενεργειακή αυτονομία μας; Το ίδιο ισχύει βέβαια και για την προμήθεια ουρανίου. Αυτά ας τα θυμόμαστε σε κάθε πανηγυρικό περί ‘εθνικής ανεξαρτησίας’…

- Με το φάσμα της ανεργίας, ας σκεφθούμε και τις προσδοκώμενες θέσεις εργασίας: Η νέα μονάδα στη Βουλγαρία (Μπέλενε) που θα κατασκευαστεί από τις Avena (Γαλλική) & Siemens (…) θα δημιουργήσει 6,000 νέες θέσεις από τις οποίες 2,000 θα καταλάβουν εξειδικευμένοι Ρώσοι. Σίγουρα κάτι παρόμοιο θα γίνει και στη χώρα μας, που δεν φημίζεται για την υψηλή τεχνολογία της.

- Αντίθετα, οι Ελληνικές συνθήκες και νοοτροπία είναι πολύ πιο κοντά στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας παρά σε ‘διαστημικά’ εργοστάσια. Γι’ αυτό η μεθοδική ανάπτυξη της εγχώριας έρευνας και βιομηχανίας προς γνήσια πράσινη κατεύθυνση θα ενίσχυε ιδιαίτερα την Ελληνική επιστήμη, την αγορά εργασίας αλλά και τις εξαγωγές. Αν πρόκειται για πυρηνική ενέργεια, θα πρέπει αναμφίβολα να εισάγουμε τεχνογνωσία & τεχνολογία, ενώ θα μπορούσαμε να εξάγουμε αν επρόκειτο για ΑΠΕ. Μήπως θα έπρεπε οι αρμόδιοι, αντί να υιοθετούν τεχνάσματα αποδοχής της πυρηνικής ενέργειας, να προωθήσουν ουσιαστικά τις ΑΠΕ, εξαφανίζοντας πρώτα απ’ όλα τα απίστευτα γραφειοκρατικά εμπόδια;

Και κάτι ακόμη: Αντί να τρέχουμε να προλάβουμε την αέναη αύξηση της ζήτησης ηλεκτρισμού, μήπως είναι καιρός να σκεφτούμε στα σοβαρά τη μείωσή της; Π.χ. με φορολογία στα κλιματιστικά ή τους κοινούς λαμπτήρες, με επιβολή διακοπτών-ανιχνευτών κίνησης στους κατάφωτους άδειους δρόμους τη νύχτα, ή με έκπτωση/επιβάρυνση σε κάθε λογαριασμό ρεύματος ανάλογα με την εκάστοτε μείωση/αύξηση της κατανάλωσης; Με τη τρέχουσα ανάπτυξη κατά 3% κάθε χρόνο, θα διπλασιάζουμε τις ανάγκες μας κάθε 20-25 χρόνια. Είναι δυνατόν σε 20 χρόνια να έχουμε διπλάσια εγκατεστημένη ισχύ από σήμερα, πυρηνική ή μη; Οι κερδοσκόποι που κινούν νήματα πλουτίζουν από την αύξηση και όχι τη μείωση της κατανάλωσης, όπως παρόμοια και οι νεκροθάφτες από την αύξηση των θανάτων ή οι φαρμακοβιομηχανίες από ένα μη υγιή πληθυσμό. Όμως οι υπόλοιποι θα αφεθούμε στη πορεία που μας σέρνει ο μαγικός αυλός;;;

Πυρηνικά επιχειρήματα

[προς Καθημερινή 17.05.08, δημοσιεύτηκε 24.5.08]

Ένα επαναλαμβανόμενο επιχείρημα του πυρηνικού λόμπυ στη χώρα μας είναι το πρόσφατο εύρημα ότι οι «Η Ελλάδα σταδιακά κυκλώνεται από πυρηνικούς αντιδραστήρες» προτείνοντας «να ξεκινήσει ο διάλογος ώστε να ξεκαθαρίσει ποια είναι η θέση της χώρας μας στο θέμα αυτό» όπως γράφει –μεταξύ άλλων- ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ προς τον επίτροπο κ. Δήμα.

Σκέφτομαι λοιπόν:

Αν θεωρούμε το κάπνισμα βλαβερό και ο διπλανός μας ανάψει τσιγάρο, τι κάνουμε; Ανάβουμε κι εμείς ένα ή του ζητάμε να το σβήσει;

Αν ο γείτονάς μας πετάει τα σκουπίδια στο δρόμο, τι κάνουμε; Τα πετάμε κι εμείς, ή του φωνάζουμε να σταματήσει;

Αν τώρα οι γείτονές μας στα Βαλκάνια σχεδιάζουν πυρηνικά εργοστάσια, τι πρέπει να κάνουμε; Να κατασκευάσουμε κι εμείς, ή να τους πιέσουμε να αναθεωρήσουν τα σχέδιά τους;

(Εκτός βέβαια αν 'οι γείτονες' είναι απλά ένα πρόσχημα -αναγκαίο όσο και κούφιο, όπως και το καταπληκτικό «τα πυρηνικά εργοστάσια δεν εκπέμπουν ρύπους»...)

Πράσσειν άλογα

[email προς ΥΠΕΧΩΔΕ]

Η «Απάντηση στον Επίτροπο κ. Δήμα για το θέμα της Πυρηνικής Ενέργειας» του ΥΠΕΧΩΔΕ στις 6.5.08 μου προκάλεσε δύο απορίες:

1. Διαβάζοντας ότι «η πυρηνική ενέργεια θεωρείται ‘πράσινη ενέργεια’, αφού δεν παράγει διοξείδιο του άνθρακα ούτε άλλους ρύπους», αναρωτιέμαι ποιοι πιστεύουν στα σοβαρά ότι η ραδιενέργεια των πυρηνικών αποβλήτων δεν είναι ρύπος. Αν βαφτίσουμε το ‘κρέας’ ‘ψάρι’ και δεχτούμε ότι τα πυρηνικά εργοστάσια είναι πραγματικά ‘πράσινα’, θα πρέπει άραγε να τα περιμένουμε σύντομα και στη γειτονιά μας –π.χ. στο Κερατσίνι ή στο Λαύριο; Όταν ήδη έχουμε τόσο μεγάλες αντιδράσεις για την εγκατάσταση χωματερών ή σταθμών λιθάνθρακα, πόσο εύκολα θα βρεθεί περιοχή που να φιλοξενήσει αυτά τα ‘πράσινα’ εργοστάσια; Ποιος υπουργός ή βουλευτής θα τολμήσει να επιβάλει τέτοια ‘πράσινη πρόοδο’ στην εκλογική του περιφέρεια;

2. Στην απάντηση αναφέρεται και το επιχείρημα που ακούμε όλο και πιο συχνά τελευταία, ότι «Η Ελλάδα σταδιακά κυκλώνεται από πυρηνικούς αντιδραστήρες», υπονοώντας ότι θα πρέπει να κάνουμε κι εμείς το ίδιο. Όμως πυρηνικά εργοστάσια –όπως και σοσιαλισμό- είχαμε στα βόρεια σύνορά μας για πολλές δεκαετίες, χωρίς αυτό να έχει χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα για να κάνουμε κι εμείς τέτοια εργοστάσια ή να γίνουμε σοσιαλιστές. Υιοθετώντας τη λογική του πιθήκου, θα πρέπει άραγε να κάνουμε και άλλα πράγματα που γίνονται μεν στις γειτονικές χώρες –μερικά όχι τόσο νόμιμα ή ηθικά- αλλά όχι στη δική μας;

Ελπίζω ότι θα μπορέσετε να διαφωτίσετε τις απορίες μου.

Ευχαριστώ,

Ενεργειακές αντιφάσεις

[προς Καθημερινή, 18.12.07]

Μια σημείωση με αφορμή τις ενδιαφέρουσες απόψεις του κ. Στέφανου Μάνου [«Ελλάδα & Μπαλί», 16.12.07], ο οποίος γράφει: «η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ μπορεί να στηρίζεται και σε πολύ μικρές μονάδες… ως κάτι ανάλογο με τους προσωπικούς υπολογιστές. Χιλιάδες μικρές μονάδες μπορούν να υποκαταστήσουν λίγες τεράστιες και να συνεισφέρουν ευελιξία και μεγαλύτερη ασφάλεια.»

Η πρόταση αυτή αντιβαίνει στο κυρίαρχο δόγμα ότι η ‘οικονομία κλίμακας’ επιβάλλει το συγκεντρωτικό σύστημα ηλεκτροπαραγωγής από λίγους μεγάλους σταθμούς, παραβλέποντας την σπατάλη από τις μεγάλες απώλειες μεταφοράς στην κατανάλωση μέσω χιλιάδων πυλώνων (που για πολλούς είναι προτιμότεροι από τις ανεμογεννήτριες) και τον κίνδυνο του γενικού blackout.

Παραδόξως, η ίδια αντίληψη περί ‘οικονομίας κλίμακας’ δεν φαίνεται να ισχύει και για άλλους τρόπους παραγωγής ενέργειας που ρυπαίνουν σημαντικά την ατμόσφαιρα μέσα στις πόλεις μας. Έτσι έχουμε χιλιάδες καυστήρες μαζούτ για θέρμανση μεμονωμένων κτιρίων αντί για συλλογικά συστήματα, καθώς επίσης και εκατομμύρια ΙΧ που εκτοπίζουν συστηματικά τα μαζικά μέσα μεταφοράς.

Με άλλα λόγια, αποδεχόμαστε να ζούμε ανάμεσα σε τέτοιους ρυπογόνους καυστήρες και κινητήρες λόγω ‘ευελιξίας’ και παρά το αυξημένο κόστος, αλλά ταυτόχρονα θεωρούμε ως ‘αντιοικονομική’ ή και ‘αντιαισθητική’ την επιτόπια παραγωγή ηλεκτρισμού από ΑΠΕ. Μήπως έχουμε εδώ μια αντίφαση;